Butilka suvidagi mikroplastik: aslida nima maʼlum

2024-yilda nima topildi

Tadqiqotchilar uchta mashhur brendning suvini yangi usulda tekshirdi. Bu usul bir mikrometrdan kichik zarralarni ham bittalab koʻrish va sanash imkonini beradi. Bir litr suvda oʻrtacha 240 000 ga yaqin plastik zarra topildi.

Avvalgi ishlar butilka suvida ancha kam plastik topgan edi. Eng mayda zarralarni oldin koʻrish qiyin boʻlgan, shuning uchun ular hisobga kirmagan. Yangi usul aynan ularni ham sanadi.

Nanoplastik nima

Topilgan zarralarning qariyb 90 foizi nanoplastik boʻlib chiqdi. Bir mikrometrdan ham mayda boʻlaklarga boʻlingan plastikni shunday atashadi. Odam sochi bunday zarradan oʻnlab marta qalin. Uni koʻz bilan koʻrmaysiz, stakandagi suv tiniq koʻrinadi.

NEJM jurnali nima yozdi

Oʻsha 2024-yili NEJM jurnalida tomirida mikroplastik topilgan bemorlar haqida ish chiqdi. Ularda infarkt va insult tomiridan mikroplastik topilmagan bemorlarga qaraganda koʻproq uchragan.

Bu xavotirli eshitiladi, shuning uchun nima oʻlchanganini tushunib olaylik. Olimlar ikki holat birga uchrashini koʻrgan. Yozda odamlar koʻproq muzqaymoq yeydi va quyoshda koʻproq kuyadi. Ikkalasi birga uchraydi, lekin muzqaymoq kuyishga sabab boʻlmaydi. Buni bogʻliqlik yoki korrelyatsiya deyishadi.

Bu maʼlumotlar nimani isbotlamaydi

• Butilka suvi haqidagi ish bitta tadqiqot. Uning usuli yangi va boshqa olimlar uni hali muhokama qilyapti.
• NEJM dagi ish bogʻliqlikni koʻrsatadi. Infarkt va insultga aynan plastik sabab boʻlganini u isbotlamaydi.
• NEJM dagi ish plastik tomirga qayerdan kelganini oʻrganmagan. Unda butilka suvi haqida gap yoʻq.

Butilkaning ikkinchi tomoni

Bir martalik butilka ishlatilgandan keyin chiqindiga aylanadi. BWT katalogiga koʻra, dunyoda har daqiqada bir milliondan ortiq plastik butilka ishlab chiqariladi. OECD hisobiga koʻra, plastik chiqindining atigi 9 foizi qayta ishlanadi.

Uyda nima qilsa boʻladi

Krandagi suvni filtrlab iching, yoningizda qayta ishlatiladigan idish olib yuring. Shunda bir martalik plastikni kamroq sotib olasiz va kamroq tashlaysiz. Suvingizga qaysi filtr mosligini tahlil koʻrsatadi. Suv tahliliga ariza qoldiring, tanlashga yordam beramiz.